|
مجموعه اقداماتی که در کشور درباره آب صورت گرفته، بیشتر حول محور تامین آب در بخش های مختلف کشاورزی، شهری و صنعتی بوده و کمتر به «مدیریت مصرف»توجه شده است. حال آن که در برنامه جدید نظام توسعه جهانی، نگرش نو به آب به عنوان کالایی اقتصادی و استراتژیک وجود دارد که نقشی اساسی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی دارد.در این بین موضوع پراهمیت مدیریت تقاضا و صرفه جویی آب در بخش های مختلف مورد توجه قرار گرفته و راهکارهایی درباره کاهش تلفات در قسمت های مختلف صنعتی، کشاورزی و شهری ارائه خواهد شد تا با بهره گیری از این روش ها از هدرروی منابع آب جلوگیری شود.
رشد جمعیت و توسعه روزافزون جامعه شهری، نیاز به مصرف آب در همه بخش ها را بیشتر کرده و بالا رفتن سطح رفاه عمومی، بهداشت و گسترش صنعت و… همگی از عواملی هستند که موجب افزایش مصرف آب شده است.بارش نزولات جوی در ایران ۲۶۰ میلی متر در سال است که با این حساب کشور ما تقریبا در ردیف کشورهای خشک به شمار می رود. بررسی آماری در ایران طی ۵۰ سال اخیر نشان می دهد که منابع تجدیدشونده آب به طور سالانه در سال ۱۳۳۵، ۷ هزار مترمکعب بوده که سال ۷۵ به ۲۰۰۰ مترمکعب کاهش یافته و پیش بینی می شود تا سال ۱۴۰۰ به حدود ۸۰۰ مترمکعب کاهش یابد که از نظر استاندارد جهانی پایین تر از مرز کم آبی (۱۰۰۰ مترمکعب) است.طبق برآورد کارشناسان طی ۱۰ سال آینده، ایران تنش ناشی از کمبود آب را تجربه خواهد کرد و وارد شرایط بحران آب می شود.براساس آمار رسمی سالانه از ۴۱۵ میلیارد مترمکعب بارش در ایران، حدود ۷۰ درصد آن تبخیر می شود و با ورود سالانه ۱۲ میلیارد مترمکعب آب ورودی از مرزها به داخل کشور، کل منابع آبی تجدیدپذیر ۱۳۵ میلیارد مترمکعب است که تا ۱۰ سال پیش فقط ۹۵ میلیارد مترمکعب آن برداشت شده است. با این وجود علاوه بر محدودیت منابع آب، هزینه های استحصال و محدودیت منابع مالی نیز طرح های توسعه آب را با مشکلاتی مواجه کرده است.در گزارش بانک جهانی، کاهش سرانه آب قابل استحصال و از دست دادن کیفیت آن و ناکارآمدی مصرف آب در بخش های کشاورزی، صنعتی، شهری و محدودیت منابع مالی ازجمله مهم ترین چالش های پیش روی آب کشور ما نام برده شده که نیازمند توجه بیشتر است.برداشت های بی رویه، دفع غیراصولی فاضلاب های خانگی و صنعتی و اتلاف زیاد آب در بخش کشاورزی از مشکلاتی است که مدیریت منابع آب در ایران را با دشواری روبه رو ساخته است. بر این اساس راه حل -هایی همچون استفاده مجدد از فاضلاب، شیرین کردن آب های شور، افزایش ظرفیت تولید منابع موجود و استفاده از روش های مدیریت مصرف را به عنوان راهکارهای اصلی و کارآمد مدیریت منابع آب عنوان می- کنند.در ۲ دهه اخیر متخصصان و برنامه ریزان اقتصاد آب معتقدند که باید از نظام برنامه ریزی تلفیقی در مدیریت آب بهره گرفت زیرا ابتدا باید با آب به عنوان کالای اقتصادی ـ اجتماعی و زیست محیطی رفتار شود و دوم سیاست های راهبردی آب یکپارچه شود تا با استفاده از مدیریت تلفیقی توسعه پایدار بر پایه مدیریت تقاضا و مدیریت تامین، ایجاد گردد.از دید کارشناسان، مدیریت تقاضای آب شامل فعالیت هایی است که کمک می کند تقاضای آب کاهش یافته یا راندمان مصرف، بهبود پیدا کند و از مصرف بی رویه و آلوده شدن منابع نیز جلوگیری شود.
|
